BDT yaklaşımı bilişsel yöntemin yanlış inançları değiştirmeye ve davranışçı yöntemin performansını iyileştirmeye verdiği önemi kombine eder. Bilişsel terapi, bireylerin hayatlarında ki önemli yaşam tecrübeleriyle ilgili algı ve düşüncelerini değiştirerek, duygu ve davranışlarında değişiklik yaratmayı hedefleyen psikoterapötik tedavi yöntemidir.

         Psikanaliz, Sigmund Freud tarafından geliştirilmiştir. Psikanaliz bireylerin zihinsel süreçlerinin bilinçdışı unsurları arasındaki bağlantıyı ortaya çıkarmak, bilinçdışındaki gidilerin, özellikle nevrotik çatışmaların incelenmesinde kullanılan yoğun ve aktif bir tekniktir. Psikanalizin amacını yapısal model çerçevesinde açıklamak gerekirse, id güdülerinin farkındalığını arttırmak, egonun var olan denge rolünü güçlendirmek, süperegonun taleplerini azaltarak iç ruhsal uyumu yakalayabilmektir. Psikanaliz de terapist için önemli olan hastanın baskıladığı ve çatışma içerisinde duygularla baş etme yöntemini anlamaktır. Bu süreçte ona yardımcı olmak meydana gelen semptomlar ve bastırılmış duyguları bilinç düzeyine çıkararak, bastırma ve çatışma arasındaki ilişkiyi idrak etme yetisi kazandırır. Psikanaliz, içsel deneyimleri çözümleyerek insan davranışlarını anlamaya ve psikolojik sorunları tedavi etmeye çalışan bir psikoterapi yöntemidir.

         Bilişsel davranşçı terapiler, psikanalitik modele tepki olarak geliştirilmiştir. İnsan doğasına bakışı açısından incelendiğinde BDT insan doğasına tarafsız bakma eğilimdedir. İnsanlar çevreye uyum sağlamaya yönelik güdülenmiştir. Birey içsel süreçlerinin tamamının farkında olmayabilir ama bu farkında olmadıkları için psikanalizdeki gibi bilinçdışı kategorisinde değildir. Birey bilinçli bir çabayla içsel süreçlerinin bir kısmına ulaşabilir, farkına varabilir. Psikanalizde ise insan doğasına karşı kötümser bir bakış açısına sahiptir. Yaşamın büyük bir bölümü bilinçdışında gerçekleşir. Bilinçli düşünceler davranışı yönlendiremez. Cinsellik ve saldırganlık dürtüleriyle harekete geçerler.

         Psikoanalitik yaklaşımlarda psikoterapi, nevrotik çatışmaları çözmek ve hastaya yeni bir kişilik yapısı oluşturmak üzerine kuruludur. Davranışçı yaklaşımlarda ise bireyin önceden öğrendiği travmatik uyarı-tepki bağlamlarını zayıflatmak, yeni uyarıcı-tepki bağı kurmasına yardımcı olmaktır. BDT’nin teknik ve ilişkiye verdiği önem Davranışçı terapi ve psikanaliz ilkelerinin arasındadır. Teknik önemlidir fakat Davranışçı terapi gibi tamamen terapiyi bir teknik olarak görmez. İlişki önemlidir fakat Psikanalizde olduğu gibi danışanın bütün dünyası terapistle kurduğu bağa indirgenmez.

         Direnç, aktarım gibi kavramlar Psikanalizde yer alırken, BDT direnç, aktarım ve bilinçdışı süreçlerine yer vermez. Psikanalizde ev ödevi yoktur. BDT’de ise ev ödevi çok önemlidir. Aktivite planlama, kendini gözlemleme, duygu ve düşüncelerini değerlendirme, yüzleşme gibi çalışmalar yer alır. BDT’nin, Psikanaliz ve diğer kuramlardan farklı olarak bireyin gözlenebilir ve ölçülebilir davranışlarının incelenmesi gerektiğini savunmuşlardır. Psikanalizde karşımıza id, ego, süperego ve psikoseksüel gelişim aşamaları çıkarken BDT’de klasik ve edimsel koşullanma, sosyal öğrenme, inanç ve şema kavramları çıkar. Psikanalize göre semptomlar bozukluk olarak adlandırılmaz. Hastanın bastırdığı, göstermekten kaçındığı gerçeklerin dışa vurumudur. BDT’ye göre semptomlar bozukluktur ve hastanın yapmış olduğu yanlış koşullandırmadan kaynaklanmaktadır. Psikanalizin terapi yaklaşımında terapist-hasta ilişkisi vardır ve bu süreç uzundur. BDT’de ise terapist öğretici, danışan öğrencidir ve kısa süreli bir süreçtir. Psikanaliz de amaç çatışmanın çözülmesi, BDT’de amaç bireyin davranışlarının uyum sağlayıcı olmasıdır. İşlevsel olmayan düşünce yapılarını düzenlemek, danışanın bilişsel modeli anlaması amaçlanır. Psikanaliz de terapi yöntemi olarak serbest çağrışım, aktarımın yorumlanması, rüya analizi kullanılırken BDT’de gevşeme, taşırma, maruz bırakma, sistematik duyarsızlaştırma, davranış şekillendirme, pekiştirme, sönme, ceza, uyaran kontrolü, düşünceleri kaydetme, davranışsal deneyler, aktivite çizelgesi, hiyerarşik ev ödevleri oluşturma vb. yöntemler kullanılır.