Renk, insan psikolojisini oldukça etkileyen bir unsurdur. Bu evrensel olarak kabul edilmiş ve bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Tarih boyunca renklerin önemi ve insan psikolojisindeki yeri göz önüne alınarak çalışmalar yapılmıştır. Renkler, insanların davranışlarını, yönelimlerini ve psikolojisini önemli ölçüde etkiler. Günümüzde renkler, bir anlatım biçimidir. Bu anlatım biçimi kişilerin belleğinde nasıl kodlandıysa kişisel duyumlar negatif ve pozitif algı arasında değişebilir. Renklerin beğenilmesi kişiden kişiye farklılık gösterir. Bazı insanlara güzel gelen bir renk bir başkasına kötü ve itici gelebilir. Bu durum renklerin etkisinden kaynaklı olduğu kadar kişinin psikolojik aktivitelerinin de bir sonucudur. Ayrıca toplumun farklılıkları da renk psikolojisine etki etmektedir. Örneğin; inançlar, kültürel yapı farklılıkları ve doğa şartları gibi etmenler toplumların renge olan bakış açılarını ve psikolojik yansımalarını etkilemektedir.

Mesela Osmanlı tarihini incelediğimizde Lale Devri rengi insanı rahatlatan psikolojik huzura yaklaştıran yeşil ve mavinin tonlarında toplanır. Kanûnî Sultan Süleyman devrinin renk uyumları incelendiğinde ise insanı harekete iten kırmızı gibi aktif renklerin hakimiyeti görülür. Lale Devrinde, insanlar barış ve eğlenceyi tercih ederken Kanuni Sultan Süleyman döneminde fetih yapma isteği çabuk kararlar alma isteği ve adrenalin vardır. Her iki dönemin renk tercihlerinde açıkça bunlar görülmektedir. Bunun yanında bazı araştırmalar sonucunda renklerin beyinde bazı merkezleri uyardığını ve bunun sonucunda bazı salgıların fazla salgılandığını ortaya koymaktadır. Örneğin kırmızının adrenalini artırdığından bahsettiğimiz gibi. Bu durum renklerin tedavi amaçlı kullanılabileceğini de söylemektedir. Renkler insanları ruhsal olarak dinginleştirme, rahatlama gibi insan eylemlerini etkileyebilmektedir.

              Ayrıca renkler,  sözel olmayan bir iletişim şeklidir. Bir dili ve anlamı vardır. İnsan hayatının her yerinde vardır. Evlerimizde, iş yerlerimizde, gittiğimiz yerlerde, kıyafetlerimizde… Ama bu renklerin toplumdan topluma anlamları değişebilir. Örneğin, Batıda siyah matemin rengi iken doğuda beyaz matemin ve ölümün rengidir.

Şimdi gelelim bazı renklerin bizi nasıl etkilediğine ve anlamlarına;

– Kırmızı

Enerjisi çok yüksek olan sıcak bir renktir. İnsanları çabuk karar almaya ve beklentileri artırmaya teşvik edici bir etkisi vardır. Dikkat çekici bir renktir.

– Sarı

Sarı rengi güneş ışığı gibidir kendinize iyi hissettirir. Sarı rengi tercih edenler özgür ve bağımsız olmayı severler. Hayat doldururlar ve enerjiktirler.

– Yeşil

Yeşilin en büyük temsilcisi evrensel olan doğadır ve sakinleştiricidir.

– Siyah

Siyah pek çok anlama gelebilir suç, kötülük, sadakat, dayanıklılık, güvenilirlik, yönetim, güç, acı, keder ve yas gibi anlamları bulunur ve bunların hepsi siyah rengine çıkar.

– Beyaz

Saflığı, temizliği ve masumiyeti simgeler. Zihni tazeleyip umut ve berraklık sağlar.

– Mor

Asaletin rengidir. Lüks hayat, zenginlik ve zerafeti temsil eder. Bazı insanlar mor rengi gösterişten dolayı tercih eder. Bazıları ise suni bir renk olarak algılar.

– Kahverengi

Sağlam ve güvenilir bir his verir.  İstikrar ve güvenirliğin rengidir.

– Pembe

Sevgi ve şefkatin rengidir. Nazik ve rahatlatıcıdır. Arkadaş canlısı ruhu bizi sakinleştirir ve besler.

– Mavi

Güven ve sadakatin rengidir sakinleştirici ve rahatlatıcı bir etkisi vardır. Dürüst, güvenilir ve sorumlu bir renktir.

Renklerin hayatımızdaki önemli unsurlardan biri olduğunu anlıyoruz. Seçtiğimiz bir kıyafetin veya beğendiğimiz bir dekorun bile arkasında bir anlam var elbette. Ayrıca renkler, kişilerin duyguları üzerinde de değişiklik yaratabilir.  Yaratılan etkinin geçici olduğunu düşünenler de elbette vardır ama bu etkisi olmadığını kanıtlayamaz.

İnsan psikolojisi üzerindeki etkileri, kazanılmış deneyimlere göre değişkenlik gösterir. Buna verebileceğimiz örneklerden biri Picasso’nun mavi ile hüznü anlatmasıdır.

Başkalarında mavi, huzur ve güven anlamına gelebilirken onda yalnızlık anlamını taşır. Bu yüzden herkese göre renklerin anlamı ve hissettirdikleri farklı olsa da hayatımızı etkilediği kesindir.

Kaynakça

Alıcı Nedim, Göker Paktaş Müge Modular Journal 3 (1), 89-105, 2020

Erim, Gonca. “Rengin Psikolojik Etkileri” Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:1, 2000

Özer Deniz, “Toplumsal Düzenin Oluşmasında Renk ve İletişim” Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, cilt:3 sayı:6, Aralık 2012